و در الدر المنثور است كه ابن جرير و ابن ابى حاتم از سدى روايت كرده‌اند كه گفت : نضر بن حارث هميشه به حيره رفت و آمد داشت ، و زبان مردم آنجا را كه به سجع تكلم مىكردند شنيده بود ، وقتى به مكه آمد و كلام رسول خدا ( ص ) و قرآن به گوشش خورد گفت : * ( « قَدْ سَمِعْنا لَوْ نَشاءُ لَقُلْنا مِثْلَ هذا إِنْ هذا إِلَّا أَساطِيرُ الأَوَّلِينَ » ) * « 1 » . مؤلف : در اينجا بعضى روايات ديگر هست كه آنها نيز گوينده اين جمله را نضر بن حارث دانسته‌اند ، و اين نضر در جنگ بدر به قتل صبر كشته شد . و نيز در الدر المنثور است كه بخارى و ابن ابى حاتم و ابو الشيخ و ابن مردويه و بيهقى در دلائل از انس بن مالك روايت كرده‌اند كه گفت : ابو جهل بن هشام گفته بود : بارالها اگر اين حق است و از ناحيه تو است سنگى از آسمان بر ما بباران و يا عذاب دردناكى به سوى ما بفرست ، در پاسخش اين آيه نازل شد : * ( « وَما كانَ اللَّه لِيُعَذِّبَهُمْ وَأَنْتَ فِيهِمْ وَما كانَ اللَّه مُعَذِّبَهُمْ وَهُمْ يَسْتَغْفِرُونَ » ) * « 2 » مؤلف : اين معنا را قمى در تفسيرش و سيوطى در الدر المنثور از ابن جرير طبرى و ابن ابى حاتم از سعيد بن جبير ، و نيز از ابن جرير از عطاء نقل كرده‌اند كه گفته است : گوينده اين گفتار * ( ( اللَّهُمَّ إِنْ كانَ هذا هُوَ الْحَقَّ ) ) * ، نضر بن حارث بوده ، و در بيان سابق ما گذشت كه سياق آيه چه اقتضاء دارد « 3 » . و نيز در الدر المنثور است كه ابن جرير از يزيد بن رومان و محمد بن قيس روايت كرده كه گفتند : قريشيان برخى به برخى ديگر گفتند : آيا خداوند از ميان همه ما محمد را گرامى داشته ؟ بارالها اگر اين معنا حق و از ناحيه تو است سنگى از آسمان بر ما فرو آور . ليكن چون شب شد از گفته خود پشيمان شده و گفتند : خدايا ما را ببخش ، لذا خداى تعالى اين آيه را نازل كرد : * ( « وَما كانَ اللَّه مُعَذِّبَهُمْ وَهُمْ يَسْتَغْفِرُونَ ) * . . . * ( لا يَعْلَمُونَ » ) * « 4 » . و نيز در آن كتابست كه ابن جرير و ابن ابى حاتم و ابو الشيخ از ابن ابزى روايت كرده‌اند كه گفت : رسول خدا ( ص ) در مكه بود كه خداوند آيه * ( « وَما كانَ اللَّه لِيُعَذِّبَهُمْ وَأَنْتَ فِيهِمْ » ) * را نازل كرد و بعد از آنكه به مدينه مهاجرت فرمود جمله * ( « وَما كانَ اللَّه مُعَذِّبَهُمْ وَهُمْ يَسْتَغْفِرُونَ » ) * را نازل كرد ، و بعد از آنكه براى جنگ بدر از مكه بيرون

--> ( 1 و 2 ) الدر المنثور ج 3 ص 180 ( 3 ) تفسير قمى ج 1 ص 277 و الدر المنثور ج 3 ص 180 ( 4 ) الدر المنثور ج 3 ص 181